Waar ons voedsel vandaan komt

Allereerst komt boer Frans kennis maken op school en de klas alvast iets vertellen over zijn bedrijf met melkvee en jongvee. “Ik heb wat punten op papier gezet, maar vaak hebben de kinderen al zo veel te vragen. Ach, het gaat vanzelf, ’t löp zo as’t löp.” De speciale werkgroep binnen LTO Haaksbergen heeft een koffer boordevol attributen uit het boerenbedrijf. “Vroeger had iedereen wel een familielid met een boerderij. Tegenwoordig komen slechts weinig kinderen in aanraking met het boerenleven”,
vertelt Paulien Temmink. “Op deze manier willen we laten zien waar ons voedsel vandaan komt. Dat de boeren daarvoor zorgen.”

Poep en pies

Labrador Kaja begroet juf Femke Middelhuis en haar groep 5/6a van de Theo Scholteschool. Ineens zijn er 27 speelkameraadjes op het erf deze zomerse ochtend. De staldeur staat op een kier om de hele meute over een ontsmettingsmatje te dirigeren. In de ligboxenstal ontstaat meteen hilariteit door de luidruchtig piesende en poepende koeien. “Bij hen gaat dat iets makkelijker dan bij ons mensen”, grinnikt Frans Temmink. Op zijn T-shirt staat ‘Boer zijn, da ’s mooi man’. En dat is hij al 31 jaar. “Hoeveel poepen en plassen koeien eigenlijk?’wil een meisje weten. “Zeventig liter per dag; zeven emmers vol.” “Maken jullie de koeien vaak schoon?” Dat blijken de zwartbonte dames zelf te doen. “Zie je die borstel? Als er een koe in de buurt komt gaat die vanzelf bewegen en poetst haar schoon.”

Melk

De klas volgt boer Frans naar de melkstal. Een afgescheiden en extra schone ruimte waar 12 koeien gelijktijdig worden gemolken. “Wat zit er op die rol?” “Dat zijn uierdoekjes”, legt Temmink uit. “Voor je gaat melken moet je de spenen goed schoonmaken. Jullie weten toch wel dat een koe vier spenen heeft?” Het melken zelf neemt twee keer per dag ongeveer anderhalf uur in beslag. “Als een koe binnenkomt herkent de computer haar. Ze heeft een zender in de halsband die er ook voor zorgt dat ze de juiste hoeveelheid brokjes krijgt. Op een schermpje verschijnt hoeveel melk het dier produceert.”
Nog een vraag:“Waar gaat de melk naar toe?” “Via leidingen verdwijnt die in de melktank. Kom, maar mee.” Liefst 8000 liter gaat er in de grote glimmende tank die elke drie dagen wordt geleegd door een tankwagen van Friesland Campina.

Kraamkamer

Een kijkje in de op dat moment pas gemaaide wei. “Het gras hebben we ingekuild. Dat zit onder die bult zand. En zo is er ook een kuil met maïs. Zie je die sleuven in de wei? Daar is gisteren mest ingebracht. Direct in de bodem om uitstoot van ammoniak te beperken.” Een groot bassin met een laagje water roept vraagtekens op. “Een zwembad voor koeien”, oppert een leerling. Het is de mestput, waar koeienmest wordt opgeslagen als uitrijden verboden is. In de ‘kraamkamer’ ligt een koe met een wel erg dikke buik riant in het stro. Gemiddeld worden elke week twee kalveren geboren. “Meestal gaat dat vanzelf, maar soms moet je helpen. Gelukkig hoef ik ’s nachts niet steeds op te staan om in de stal te kijken. Dankzij een camera kan ik vanuit mijn bed zien of er iets aan de hand is.”

Sabbelende kalfjes

De rondleiding eindigt bij de pasgeboren kalfjes. De kids verdringen zich voor de boxjes terwijl de kalfjes sabbelen aan alles wat binnen hun bereik komt. “Hé, eet mijn broek niet op!”, roept een meisje. Frans Temmink demonstreert hoe je een vaarsje en stiertje kunt onderscheiden. “De stiertjes gaan twee weken na hun geboorte naar een ander bedrijf om te worden gemest. Wij zijn erop gericht zoveel mogelijk melk te produceren en houden daarom alleen de vrouwtjes aan.” Te midden van de koeien wordt de klas getrakteerd op fristi en een blokje kaas. “Jullie mogen nog even lekker voetballen of op de trampoline. Maximaal met z’n drieën, zelf tellen!”, roept Temmink de leerlingen na die joelend naar buiten stuiven.

Natuur

Zijn liefde voor dieren beperkt zich niet tot zijn eigen vee. Zo hebben onder meer de weidevogels de aandacht van Frans Temmink. “Tijdens het grasmaaien ontdekte ik twee kievitsnesten met elk vier eieren. Om de nesten heb ik een ruime plek gras laten staan. Beide zijn uitgekomen, want ik zag de jongen lopen met hun ouders. Bij de beek zat een waterhoentje met kuikens en een eend. Verder zijn hier veel hazen, wat fazanten en af en toe een ree.” Vanwege het tweede lustrum van ‘Met De Klas De Boer Op’ krijgen alle kinderen een kleurplaat en een pen. “Echt wel een leuke ochtend”, vinden enkele meisjes. “En wat veel melk gaat er in zo’n tank. Dat hadden we niet gedacht.” Het leukst? “De kleine kalfjes. Maar het vervelendste is dat je steeds poep en pies moet opruimen.”

Tekst en beeld Betty Morsinkhof