Na toestemming en de handtekening van de terreineigenaar wordt met een verrekijker gespeurd waar zich een nest bevindt. Het beschermingswerk richt zich op de kievit, grutto, wulp en scholekster. Maar als toevallig een nest van een veldleeuwerik wordt gevonden wordt óók dat gemarkeerd. In 2008 zijn 100 nesten gemarkeerd. Het gemiddelde uitkompercentage daarvan was 67% (in 2007 60%). Eieren en kuikens van weidevogels zijn geliefd bij vele rovers. Dat is één van de oorzaken van de afname van het aantal. In 2007 ging de taart voor de ‘weidevogellandbouwer van het jaar’ naar Buurse. Op betreffend gerstperceel waren 25 kievitsnesten actief beschermd. In 2008 verdween de prijs naar Stepelo, waar de boer rond twee gruttonesten en één wulpennest van een flinke pluk gras had laten staan.

De kievit

De roep van de kievit markeert het voorjaar. Als deze mooie vogel, met zijn metaalgroene vleugels, zwart-witte tekening en lange kuif er is, komt de lente. Baltsvluchten van mannetjes, waarbij ze bijna haakse hoeken slaan, zijn spectaculair. Dat is niet voor niets, want het mannetje met de meest spectaculaire hoeken is het meest geliefd bij de vrouwtjes. Machogedrag in de vogelwereld loont. Het broedseizoen van de kievit loopt van half maart tot in juli. Het nest wordt gemaakt in een ondiep kuiltje. Vogels waarvan het eerste broedsel mislukt, proberen het vaak later in het seizoen nog eens. Een legsel bestaat meestal uit vier eieren, het broeden duurt 26 à 28 dagen. Het is verboden kievitseieren te rapen. Alleen Friesland heeft nog een uitzonderingspositie. De weidevogelwerkgroep kon vorig jaar 90 nesten markeren.

De wulp

Deze grote weidevogel met zijn lange omlaag gebogen snavel is vooral te zien in het oosten van ons land en op de Waddeneilanden. Het geluid van de wulp is zeer kenmerkend. Als hij na een langzame, aarzelende start, eenmaal op gang is draagt het aanzwellend geluid bijzonder ver. Een wulp is het hele jaar te zien, want er zijn in zomer en winter zowel trekkers als blijvers. Bij vorst trekken wulpen naar de kust, maar bij strenge vorst gaan ze ook daar weg. Wulpen broeden in allerlei landschappen met een voorkeur voor heide. In 2008 markeerde de weidevogelwerkgroep 3 nesten.

Grutto

De grutto is de luchtacrobaat van het weidegebied. Als je hoog in de lucht de baltsroep hoort: grut-toh-grut-toh-grut, kijk dan wat er gebeurt. In een kantelende vlucht, alsof één van de twee vleugels niet goed functioneert, wiekt hij boven zijn broedgebied. Plotseling stopt zijn geroep en de vogel valt als een steen naar beneden. Het lijkt een riskante vrije val, maar op het allerlaatste moment wordt de remparachute geopend. Dan spreidt hij vleugels en staart, draait het lichaam 180 graden en spreidt de poten, strekt zich en toont zijn witte onderkant aan eventuele concurrenten. Het is imponerend vlagvertoon. Aan de roodbruine kleur van de hals leest het vrouwtje de gezondheidstoestand van een eventuele partner af. De snavel van mevrouw is iets langer dan die van meneer, zodat ze elkaar bij het wormen zoeken niet in de weg zitten. De gruttostand in Haaksbergen loopt terug. Er zijn vorig seizoen 4 nesten gemarkeerd.

Scholekster

In 2008 was deze zwart-wit gekleurde herrieschopper met zijn fraaie oranje snavel ‘vogel van het jaar’. Aanleiding was het sterk teruglopende aantal. Deze wadvogel is hier pas sinds de jaren zestig een algemene broedvogel. Ze leven op het land van regenwormen. In de winter gaat de scholekster terug naar de kust.

Honger, o.a. door experimenten met de Japanse mossel op de Wadden, heeft de scholekster landinwaarts gedreven. De afname van hun aantal viel niet op, omdat de scholekster ongeveer 30 jaar wordt (oudste 43 jaar). Kleurringen maken echter duidelijk dat met name jonge vogels de wintermaanden niet overleven. Ook het aantal jongen per broedpaar werd minder. Nu de grijsaards aan het eind komen van hun biologisch bestaan, gaan de aantallen plotseling dramatisch naar beneden. Het herstel gaat langzaam want het duurt vier jaar voor ze gaan broeden. Scholeksters passen zich makkelijk aan. Ze hebben bij het broeden een voorkeur voor hoge en droge plaatsen. In 2008 broedde een paartje op het dak van de Bouwmeester, alwaar de jongen vliegvlug zijn geworden. Wat de optimale omstandigheden voor de scholekster zijn is onbekend. De weidevogelwerkgroep markeerde vorig jaar 3 nesten.

tekst Han van Hagen, foto’s Arno de Jongh

IVN Haaksbergen
Secr: Ineke Kors, Lavendel 21,
7483 CM Haaksbergen
Telefoon: 053-5725787
Wilt u kennismaken met het IVN of één van onze werkgroepen neem dan contact op.

Hoe meer je weet, hoe meer je ziet, hoe meer je geniet.

IVN in het kort

Het IVN Haaksbergen houdt zich bezig met natuur- en milieueducatie. Ons motto is: hoe meer je weet, hoe meer je ziet, hoe meer je geniet. De afdeling Haaksbergen kent tien werkgroepen. Rond ons Natuureducatief Centrum aan het Dievelaarslaantje vindt u een heemtuin en een bijenstal. Onze jeugdnatuurgroep houdt allerlei activiteiten en er worden lezingen en cursussen georganiseerd. De uilen- en weidevogelwerkgroep werken nauw samen met de plaatselijke agrariërs. De wandelingenwerkgroep organiseert elke jaar een aantal wandelingen; op aanvraag zijn ook gidsen beschikbaar. In samenwerking met Natuurmonumenten laten we in ’t Grintenbosch alle basisscholen kennismaken met de natuur. Informatie over het IVN vindt u op www. ivn.nl/haaksbergen. Aan de hand van een serie artikelen in dit blad willen wij u graag laten weten wat wij zoal doen.